banner302

banner265

banner292
banner228
08 Mayıs 2020 Cuma 16:56
Mültecilerle yapılan evliliklere dikkat!

Talasemi konusunda uzun yıllardır çalışmalar yapan, araştırmaları ve yazdığı makalelerle çeşitli tıp ödüllerine layık görülen Akdeniz Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. İbrahim Keser, 8 Mayıs Dünya Talasemi Günü nedeniyle önemli bir mesaj yayınlayarak, Ortadoğu’daki savaş bölgelerinden Türkiye ve Avrupa’ya yaşanan göçler nedeniyle geçmişte kalan birçok sağlık sorununun tekrar tırmanışa geçtiğini söyledi. Prof. Keser, “Gelen vakaların farklı tip mutasyon taşımaları gösteriyor ki; Bu bölgelerden Antalya’ya göç edip evlilik yapanlar nedeniyle hayati bir sorun olan Akdeniz Anemisi (Talasemi) tekrar yaygınlaşmaya başlayabilecek” dedi. 

Farklı mutasyonlar bir araya geliyor

Prof. Keser, çok uzun yıllar süren mücadeleler sayesinde Antalya’da çok yaygın olan Akdeniz Anemisi hastalığının minimum seviyelere çekilebildiğini belirterek, “Ancak Antalya'ya yapılan göçler nedeniyle bu mücadeleler büyük zarar gördü. Orta Doğu, savaş bölgesi, talaseminin yoğun olarak görüldüğü bir bölge. Göçün yönü ise batı ve Avrupa ki buralarda talasemi ya yok ya da çok çok az. Asıl sorun burada. Göç ile gelip, evlilik yapanlar, yeni mutasyon birliktelikleri ortaya çıkarıyor. Bu olumsuz gelişmeyle ilgili hazırladığım “Talasemi Göçünün Yönü” başlıklı bir rapor var. Bu raporu hem sempozyumlarda hem de uluslar arası kitap bölümünde yayınladık” dedi.

Gelen vakaların sayısı arttı

Ortadoğu’daki savaş bölgelerinden Antalya’ya yapılan göçlerin yalnızca sağlık sorunlarının artışına yol açmakla kalmayıp, olumsuz ekonomik ve sosyal sonuçlar doğurduğunu da sözlerine ekleyen Prof. Dr. İbrahim Keser, “Bu olumsuzlukların içinde talaseminin tekrar yükselişe geçmesi önemli sorunlardan biri olarak kendini gösteriyor. Göçlerden önce Antalya’da verdiğimiz mücadeleler sayesinde talasemili hasta doğum oranı neredeyse sıfıra düşmüştü. Elbette bu mücadeleler çok boyutluydu. Halkın bilinçlendirilmesinin yanı sıra evlilik öncesi talasemi testi şartının getirilmesi, yeni teşhis ve tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi, hasta takiplerinin ve taramaların aralıksız sürdürülmesi gibi çalışmalar sayesinde bu günlere gelinmişti. Ancak Ortadoğu’dan göç eden kişilerle yapılan evlilikler bu kazanımları maalesef yok etme riski taşıyor. Gelen vakaların artışından talaseminin tekrar tırmanışa geçebileceğini söyleyebiliriz. Çünkü, göç edenlerde kalıtsal hastalıklar göz ardı edilmektedir.” diye konuştu. Prof. Keser, Ortadoğu göçleriyle talaseminin tekrar yaygınlaşmasının yalnızca Antalya’nın değil, Türkiye’nin ve Avrupa’nın da sorunu olduğunu vurguladı. 

En çok Irak'tan göç alındı

2019 yılı verilerine göre İstanbul, geçen yıl 201 bin 957 kişiyle en fazla göç alan il olurken, bu kenti 71 bin 337 kişiyle Ankara, 36 bin 674 kişiyle Antalya, 22 bin 660 kişiyle Bursa ve 14 bin 671 kişiyle İzmir izledi. Ülkeye gelen yabancı uyruklu nüfus içinde ise ilk sırayı yüzde 23,6 ile Irak vatandaşları alırken, bu ülkeyi yüzde 9,6 ile Afganistan, yüzde 8,4 ile Suriye, yüzde 7,5 ile Türkmenistan ve yüzde 6,8 ile İran takip etti.

Talasemi nedir?

Talasemi dünyada ve ülkemizde en sık görülen ve içinde hayati tehditleri de barındıran kalıtsal bir kan hastalığıdır. Akdeniz çevresindeki ülkelerde sık görülmesi nedeniyle Akdeniz Anemisi olarak da adlandırılmış olmasına rağmen, göçlerle dünyanın her yerinde görülebiliyor. 
Anne ve babadaki genlerin değişmiş (mutasyona uğramış) olup olmamasına bağlı olarak; bireyde talaseminin şu tiplerinden biri görülüyor:

Taşıyıcılık (Minör): Bu bireyler tamamen sağlıklıdır ve hafif derecede kansızlık dışında sorunları olmaz.

Hafif hastalık (İntermedia): Taşıyıcılar tamamen sağlıklı iken, bu hafif hastalık tipinde hastalık belirtileri ortaya çıkar. Hastalık belirtileri, majör tipe göre daha geç başlar ve ondan daha hafiftir.

Ağır hastalık (Majör): Kansızlık belirtileri genellikle yaşamın 3. ayından sonra başlayan, sürekli kan verilmesini gerektiren ağır hastalık tipidir. Bu çocuklar kendileri için gerekli olan hemoglobini (kan düzeyini) yeterli miktarda yapamazlar. Halsizlik, solukluk, iştahsızlık, huzursuzluk, karaciğer ve dalak büyümesi, büyüme-gelişme geriliği ve özellikle yüz ve kafa kemiklerindeki anormallikler hastalığa ait bulguların başlıcalarını oluşturur.

Talasemide kalıtım

Talasemi otozomal resesif geçişlidir. Yani baskın özellikte olmayan (çekinik) genlerle aktarılır. Bireyde hastalık oluşması için, hastalık özelliği olan tek bir geni taşıyor olmak yeterli değildir. Hastalık olması için taşıyıcı anne ve taşıyıcı babadan kalıtılan mutasyonlu genlerden ikisinin de çocuğa gelmesi gerekir. Bu da hastalık geninin hem anneden hem de babadan alınmasıyla gerçekleşir.

1- Eğer hastalık genini sadece anne ya da sadece baba taşıyorsa, doğacak olan “her” çocuğun yüzde 50 taşıyıcı yüzde 50 sağlam olma olasılığı vardır. Ancak, burada bir ebeveyin kan testi ile kesin taşıyıcı, diğeri normal ise, normal olan ebeveyinde “sessiz mutasyon” olup olmadığı genetik test ile belirlenmelidir. Aksi taktirde, tek taraflı taşıyıcılıkta bile hasta çocuk olma riski ile karşı karşıya kalabiliriz.
2- Eğer hem anne hem baba taşıyıcı ise, doğacak olan “her” çocukta yüzde 25 sağlıklı, yüzde 50 taşıyıcı ve yüzde 25 hasta olma olasılığı vardır. Bu durum her gebelik için geçerli olup, her gebelikte hasta olma riski vardır.
3- Eğer anne ya da babadan biri hasta, biri taşıyıcı ise “her” gebelik için yüzde 50 taşıyıcı ve yüzde 50 hasta bebek sahibi olma riski vardır.
4- Akraba evliliği, talasemi gibi otozomal resesif (çekinik) kalıtlanan hastalıkların sıklığını artırmaktadır. Antalya’da akraba evliliği sıklığı yüzde 35.17 olup, beta-talasemi taşıyıcı sıklığı ise yüzde 13’tür.
5- Tüm kalıtsal hastalıklarda olduğu gibi talasemide de taşıyıcı anne ve babalar, risk grubunda olanlar uzmanlardan genetik danışma alarak, gerekli testleri yaptırarak sağlıklı çocuk sahibi olabileceklerdir.


 

MYGazete.com Özel

Emel Gümüş
Meslek hayatına Antalya Yeni İleri Gazetesinde başladı. Daha sonra uzun yıllar Beyaz ve Fotospor Gazetelerinde görev yaptı.
banner32
Son Güncelleme: 08.05.2020 21:32
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner324

banner174

banner242

banner335