Türkiye’nin farklı bölgelerinde piyaz genellikle kuru fasulye, soğan ve çeşitli soslarla hazırlanan bir eşlikçi olarak sofraya geliyor.
Antalya’da ise durum oldukça farklı.
Kentle özdeşleşen piyaz, kendine has sosu ve hazırlanış biçimi nedeniyle klasik tariflerden ayrılıyor. Üstelik Antalya’da yalnızca et yemeklerinin yanında sunulan basit bir tamamlayıcı olarak görülmüyor.
Birçok sofrada başlı başına doyurucu bir yemek olarak tüketiliyor.
Onu farklı yapan ne?
Antalya piyazının en belirgin özelliği tahin ağırlıklı özel sosunda saklı. Kuru fasulyenin üzerine hazırlanan tarator karakterindeki sos ekleniyor. Tarifin temel lezzet yapısında tahin, sarımsak, limon, sirke ve zeytinyağı gibi malzemeler önemli rol oynuyor. Bu yoğun sos, Antalya usulü piyazı Türkiye’nin diğer bölgelerindeki çeşitlerden belirgin biçimde ayırıyor.Sıradan bir fasulye salatası değil
Antalya’ya ilk kez gelen bazı ziyaretçiler “piyaz” kelimesini duyduğunda klasik bir fasulye salatasıyla karşılaşacağını düşünüyor. Ancak tabağa gelen yemek oldukça farklı bir görüntü ve tada sahip. Yoğun sos, küçük taneli fasulye ve üzerine eklenen malzemelerle hazırlanan Antalya piyazı, güçlü ve karakteristik bir lezzet sunuyor. Bu nedenle kentte uzun yıllardır ayrı bir yemek kategorisinde değerlendiriliyor.Yaklaşık bir asırlık geçmiş
Antalya piyazının ünü yeni değil. Yöresel lezzetin yaklaşık yüz yıla yaklaşan bir geçmişe sahip olduğu belirtiliyor. Zaman içinde kent merkezinden ilçelere yayılan yemek, Antalya’ya gelen ziyaretçilerin de merak ettiği tatlardan biri haline geldi. Nesiller boyunca devam eden piyazcılık geleneği, kentin gastronomik kimliğinin önemli parçalarından biri oldu.Coğrafi işaretle tescillendi
Antalya piyazını diğer tariflerden ayıran özellikler resmî tescille de kayıt altına alındı. Yöresel ürün, 2017 yılında coğrafi işaret tescili aldı. Bu tescil, “Antalya piyazı” adının belirli üretim özellikleri ve yöreyle kurduğu bağ açısından korunmasını sağladı.Çandır fasulyesinin özel yeri var
Antalya piyazının geçmişinde Çandır fasulyesinin önemli bir yeri bulunuyor. Eski tariflerde bu fasulye türünün yemeğin karakteristik yapısına katkı sağladığı aktarılıyor. Ancak üretiminin günümüzde oldukça sınırlı olması nedeniyle benzer özellik taşıyan küçük taneli fasulye çeşitleri de kullanılıyor. Fasulyenin pişerken tamamen dağılmaması ve sosla uyum sağlaması, iyi bir Antalya piyazında önemli ayrıntılar arasında gösteriliyor.Üzerinde yumurta, domates ve maydanoz
Antalya piyazının sunumu da oldukça zengin. Hazırlanan fasulyenin üzerine veya yanına domates, maydanoz ve isteğe bağlı olarak soğan eklenebiliyor. Haşlanmış yumurta da geleneksel sunumun en dikkat çeken parçalarından biri. Son dokunuşlarla birlikte ortaya hem doyurucu hem de güçlü aromalara sahip bir tabak çıkıyor.Peki şiş köfte mi, piyaz mı?
Antalya mutfağı söz konusu olduğunda şiş köfte de son derece güçlü bir yere sahip. Özellikle kent merkezindeki geleneksel piyazcı ve köfteci kültüründe şiş köfte ile tahinli piyaz uzun yıllardır birlikte anılıyor. Ancak “Antalya’ya özgü en tanınmış yemek hangisi?” sorusunda piyaz bir adım öne çıkıyor. Bunun en önemli nedenlerinden biri, tahinli sosla hazırlanan özgün tekniğin doğrudan Antalya adıyla özdeşleşmiş olması.Antalya’ya gelen turistlerin de ilgisini çekiyor
Her yıl milyonlarca ziyaretçi ağırlayan Antalya’da gastronomi, turizm deneyiminin önemli parçalarından biri haline geliyor. Kente gelen yerli ziyaretçiler kadar yabancı turistler de bölgesel tatları merak ediyor. Antalya piyazı bu noktada şehrin en kolay anlatılabilen gastronomik kimliklerinden birini oluşturuyor. Çünkü bu yemek, Türkiye’nin başka bölgelerinde aynı adla yapılan piyazlardan belirgin biçimde ayrılıyor.Antalya mutfağı yalnızca piyazdan ibaret değil
Kentin yöresel mutfağında farklı bölgelerin izlerini taşıyan çok sayıda yemek bulunuyor. Hibeş, kabak tatlısı, çeşitli Yörük yemekleri, deniz ürünleri, şiş köfte ve bölgesel hamur işleri Antalya gastronomisinin diğer önemli parçaları arasında yer alıyor. İlçelere gidildikçe Toroslar’daki Yörük kültürü ile Akdeniz kıyılarındaki ürün çeşitliliği daha belirgin hale geliyor.Antalya’nın sofradaki en güçlü markası
Sonuç olarak Antalya’nın “en ünlü yemeği” konusunda tek ve tartışmasız bir cevap vermek kültürel açıdan zor olsa da, tarihsel ünü, özgün hazırlanış yöntemi ve coğrafi işaret tescili dikkate alındığında Antalya piyazı listenin başında yer alıyor. Tahinli sosu, küçük taneli fasulyesi ve geleneksel sunumuyla bu yemek artık yalnızca bir yöresel tarif değil, Antalya’nın gastronomik simgelerinden biri.
