İran'ın nükleer programına ilişkin ortak geniş çaplı girişim planı BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi olan; ABD, İngiltere, Çin, Rusya, Fransa ile AB ülkeleri (P5+1) arasında imzalanmıştı. Anlaşma, Tahran'ın nükleer programını sona erdirmesine karşılık olarak bu ülkeye uygulanan uluslararası yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu.
Anlaşma, 2015 yılının ekim ayında yürürlüğe girdi ve 2016 yılının ocak ayında Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun (IAEA) İran'ın nükleer programının barışçıl olduğunu açıklamasıyla uygulanmaya başladı. BM'nin ve Batılı ülkelerin İran'a uyguladığı mali, ticari, enerji ve diğer alanlardaki yaptırımlar kaldırıldı. Anlaşma doğrultusunda İran'ın dondurulmuş olan milyarlarca dolarlık ticari mal varlığına erişimi yeniden sağlandı. İran'ın anlaşma kurallarına uymaması durumunda yaptırımların yeniden devreye girmesi koşulu getirildi.
Anlaşmanın uygulanıp uygulanmadığını denetlemekle görevli Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), şimdiye kadar İran'ın anlaşmanın tüm koşullarına uyduğunu saptamıştı. Ancak geçtiğimiz günlerde İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ele geçirdiklerini söylediği çok gizli belgelere dayanarak, İran'ın nükleer silah üretimini uluslararası toplumdan daklayarak gizli çalışmalar yaptığını öne sürdü. ABD Başkanı Donald Trump da bu iddialara destek verdi.
"UTANÇ VERİCİ ANLAŞMA"
Trump, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada, İran rejiminin nükleer silah üretme yeteneğini yok etmek gerektiğini, bu anlaşmanın buna olanak vermediğini söyledi. İran'ın; Hamas'a, El Kaide'ye ve Hizbullah'a destek verdiğini, terörü desteklediğini savunan Trump, "2015'te yönetim, öteki ülkelerle anlaşmaya imza attı. Bunun, bizi ve müttefiklerimizi nükleer silahlardan koruması gerekiyordu. Ama bu anlaşma İran'ın uranyum üretmesine olanak sağladı. Bu felaket anlaşmayla İran yalanlarını sürdürdü. Anlaşma İran'ın yalanlarının önünü kesmedi, yalnızca askeri ve ekonomik olarak büyümelerine yol açtı. Bu utanç verici anlaşma barış getirmedi. Anlaşmadan çekildiğimizi duyuruyorum. İran'a en üt düzeyde yaptırımlar uygulayacağız" dedi.
