banner228
17 Eylül 2020 Perşembe 16:43
'Çok şirin' deyip eve götürüyorlar! İşte bardaktaki zehir deposu

Türkiye’nin tanınmış dalış ve cankurtaran eğitmeni olan ve sualtı fotoğrafçılığında da başarılı çalışmalara imza atan Adnan Büyük, sosyal medya hesabından da çeşitli uyarılarda bulunarak, takipçilerinin bu deniz canlılarından zarar görmemesi için elinden geleni yapıyor. 

Bardağa koyup fotoğrafını çekti

Geçtiğimiz günlerde bir sualtı tutkunu, Adnan Büyük’e sosyal medya hesabından bir fotoğraf atarak, bardağın içine koyduğu ve  evine götürdüğü minik canlının türünü sordu. Adnan Büyük Hoca’dan gelen tepki, bu tür canlılara dokunurken ne kadar dikkat edilmesi gerektiğini ortaya koyan türdendi; Adnan Hoca bu soruya, “Dokunmayın sakın” diyerek, sağlık açısından belki de çok sıkıntılı olacak bir sürecin böylelikle önüne geçmiş oldu.

Kas ağrısı ve kusmaya dahi neden oluyor

Soruyu soran sualtı tutkununun bardağa koyduğu ve evine götürdüğü minik canlı, küçük olmasına rağmen çok zehirli bir denizanasıydı. Adnan Hoca’nın “Ters Medusa derler kumda yaşar” diyerek sualtı tutkununu uyardığı canlının ismi Cassiopea andromeda’ydı. Pasifik Okyanusu’ndan Akdeniz’e gelen ilk türler arasında bulunan bu canlı, vücutta acıya, deride kızarıklığa, kaşıntıya aynı zamanda kusmaya ve iskelet ağrılarına neden olabilecek toksinler üreten nematosistlere sahipti. Önceleri Ege Bölgesi ve Fethiye sularında görülen bu denizanası şimdilerde Antalya sahillerinde de görülmeye başlamıştı.

Balon balığını yiyenler, aslan balığını tutanlar

Akdeniz’in yerli ırklarının yanı sıra istilacı ve göçmen türler arasında da çok sayıda zehirli ve tehlikeli deniz canlıları bulunuyor. Son günlerde, aslan ve balon balıklarını elleyen ve yiyenler ile uzun dikenli deniz kestanesini yakalamaya çalışanların yaşadıkları sıkıntılar sık sık medyaya yansıyor.  Bu yönde basın yayın kuruluşlarınca yapılan uyarılar işe yarasa da merakına yenilenlerin yaşadığı sorunlar da haberlere konu oluyor. 

Yeni türlerin dışındaki tehlikeli canlıları hatırlayalım

İstilacı türlerin dışındaki zehirli deniz canlılarına da bir göz atıp, son zamanlarda çok popüler olan balon ve aslan balıkları ile uzun dikenli deniz kestanesinin dışındaki tehlikeli diğer canlıların varlığını da hatırlamakta fayda var. İşte, dalgıçlar ve yüzenler için büyük tehdit yaratan diğer canlılar:

SUALTINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN CANLILAR VE TEDAVİ ŞEKİLLERİ

İSKORPİT ( Scorpaena notata) small rockfish

Bizim sularımızda sık rastladığımız İskorpit balığını ele alacak olursak, sokması çok ciddi olmamakla birlikte şiddetli ağrı yapabilir. En iyi tedavi şekli sokulan bölgeye sicak su uygulamaktır. Eğer sokulan bölge çok ağrıma yaparsa, sokulan bölgeyi kanattırıp sıcak su tedavisi yapılmalıdır.

iskorpit

TRAKONYA ( tompati blenny)

Porablennius gottoruqine balığı iğnesi (ölmüş bile olsa) battığında zehir kesecikleri baskı altında kaldığından deriye zehir zerk edilmiş olur. Ağrısı çok şiddetli olabilir. Şişme kızarıklık, batma hissi ve acı hemen ortaya çıkar. Beze şişmesi (lenfadenit) bulantı, kusma, adale güçsüzlüğü,solunum zorluğu,kalp durması, şok ve koma gibi olaylar hassas ve alerjik kişilerde beklenebilecek başlıca semptomlardır.

Tedavisi; Ağrıyı azaltmak için yaralı kısım çok sicak suya sokulduktan sonra üzerine sulu amonyak sürülür. Şişen kısma buz ve alkol pansumanları yaparak ağrının azalması sağlanır. 

Trakonya balığı

VATOS-FULYA- STİNGRAY (Raja sp) skate

Bizim sularımızda vatos olarak tanıdığımız bu yaratık tropik bölgelerde çok renkli ve fotojeniktir. Kesinlikle zararsızdır. Dipte yaşar ve beslenir kendini kuma gömerek düşmanlarından saklanır. Kamçıyı andıran kuyruğunun alt üçte birinde çok keskin ve zehirli bir mahmuz vardır rahatsız edildiğinde veya üzerine basıldığında refleksi bir hareketle kuyruğunu öne doğru hareket ettirdiğinde, mahmuzu öne doğru hareket eder ve ona zarar veren canlıyı sokar. Yarası çok ağrılı olup sokulmuş bölge şiş ve kızarıklık yapar. Geç iyileştiği gibi yara mikrop kapar. Vatos sokmasının belirtileri, ayak ve bacaklarda bir darbe hissedilir, sokmayı takiben ortaya çıkan ağrı çok şiddetli olur ve ilk 90 dakika boyunca ağrı devamlı artar, deniz kestanesi batması kırık şişe kesmesi veya başka bir kesikle karşılaştırılamaz. Hassas, alerjik bünyelerde kusma, karın ağrısı,aşırı terleme ve kalp çarpıntısı gibi ağır sistemik belirtilere neden olur.

Tedavisi: Bu balığın zehrinin ısıya dayanıklı olmadığından iskorpitte de olduğu gibi sicak su uygulaması yani sıcak su kompresi veya yaralı bölge sıcak suya batırılarak tedavi edilir. 

VATOS-FULYA- STİNGRAY (Raja sp) skate

DENİZ ANALARI (Aurelia aurita) jelly Fish

Dünyanın bütün denizlerinde görülen çeşitli türleri bulunur. Saydam olan vücutlarının içi gazla dolu olup çeşitli formasyonda kolları vardır. Ege ve Akdeniz'de çeşitli mevsim ve şartlarda görülürler, Yüzücüleri rahatsız ettikleri gibi tam takım dalış yapan dalgıcın suya açık olan ağız ve ellerini rahatsız edebilecekleri gibi dalış sonrası,elbiseye bulaşmış olan kolları vasıtasıyla yanma ve kaşıntılara sebep olabilirler. En tehlikelisi Portuguse man-of-war olarak bilinen türüdür kolları üçle dokuz metre uzunluğa varabilir. Kollarıyla temas sağlandığında değdiği bölgede yüksek yanma ve kızarıklığa sebep verir.çeşitli yerlerde temas sağlanmışsa hekime baş vurulmalıdır.

Diğer deniz analarında tedavi yöntemi; Hiç bir şekilde TATLI SU kullanılmamalı dır.Tatlı su ve duş zehrin daha aktif bir duruma gelmesini sağlar.

1) Temas eden bölgeyi deniz suyu ile yıkadıktan sonra alkol dökünüz , yoksa mavi ispirto,votka, cin,kolonya ve hatta parfüm dahi kullanabilirsiniz.

2) Dalış bölgesinde veya teknede var ise alkol yerine et yumuşatıcı tozlardan kullanabilirsiniz. (biftek v.s yumuşatıcı)

3) Hiç bir şey bulamazsanız, deniz suyunu hastanın dayanabileceği bir ısıya kadar kaynatıp yaranın üstüne tatbik edin.

Deniz anası 


DENİZ ŞAKAYIĞI (Parazoantus axinellae) Encrusting anemones

Renkli çiçekleri andıran bu güzel görünüşlü yaratıkların bazıları zehirli olabilir. Temastan dolayı meydana gelen kaşıntı ve kızarıklıklara süngerci hastalığı denir.Temastan kısa bir süre sonra,kaşıntı ve yanma başlar,daha sonra deri kızarır ve içi su dolu minik kabarcıklar oluşur deri üstünde. Deniz anasındaki tedavi şekli aynen uygulanır.

Deniz şakayığı


MERCANLAR ( Coralliidae) Red Coral

Sularımızda çeşitli mercanlar olduğu gibi, mercanların bir çok türüyle tropik denizlerde karşılaşılmaktadır. Dalış merkezlerinde dalıcıların eldivenle dalmaları yasak olduğundan, dalış esnasında dalgıç yüzerlilik ayarını iyi yapıp mercanları tutmamaya özen göstermelidir. Sert mercanın iskeleti mercan resiflerini oluşturur. Dünya yüzündeki en büyük inşaatı fasulyeden küçük olan bu organizmalar yapar. Sert ve yumuşak olmak üzere iki çeşit mercan vardır. Sert mercanlar ustura kadar keskin olup derin kesikler oluşturabilirler bu kesiklerin içine giren kalker parçaları reaksiyonlara sebebiyet verir ve tedavi edilmelidir. Mercanın sensoral yakıcı polipleri çıplak elle tutulduğunda yakıcı olabilir. Su ve sabun kullanarak, yumuşak bir fırça, yoksa bir havlu ile yaralı bölge temizlenir.


DENİZ KESTANESİ (Centrostephanus longispinus) Sea Urchin VE DİĞER DİKENLİLER

Bizim sularda veya tropiklerde deniz kestanesinin acımasız dikenlerine maruz kalmamış bir dalıcı düşünmek çok zor. Temas halinde çıplak deriye hemen batar, battığı bölgeye göre rahatsızlık verebilir. Paletten veya ince neopren çoraptan geçip topuğa batabilir. Battıktan sonra ağrı olabilir, mikrop kapıp cerahatlenme görülebilir bu durumda cerahat dikenleri deri dışına atar. Ağrılı bölgeyi sıcak suyla tedavi edilir. Bazı dikenler deri içinde erirsede dikenlerin cilt içinde kalışı rahatsızlık yaratır.Bu durumlarda dalış çantanızdaki bir cımbız çok işe yarar,diken son derece kırılgan olduğundan deriyi iki yandan sıkarak ucunun yukarı doğru çıkmasını sağlamalısınız, dikeni temiz ve sivri aletle kanatarak çıkarmalı. Geç reaksiyonlarda, uzun zaman deri içersinde kalan diken 'Deniz Kestanesi Granülomu' adı verilen küçük urların oluşmasını sağlar. Bu cerrahi müdahale gerektirir. Dalgıçlar arasında dikeni eritmek için kullanılan zeytin yağ veya limon suyu derinlere ulaşmadığından faydalı olmaz.

Deniz kestanesi

DENİZ HIYARI (Holothuria forskai) Sea Cucumber

Teması bazı kişilerde cilt alerjisi yapar, bunları elleyen dalıcı unutarak elini gözüne sürmemelidir. Deri reaksiyonlarında alkol tatbik edebilirsiniz, gözler için Deksamisin veya visine damlalar kullanabilirsiniz.

Deniz hıyarı 

SÜNGER ( Petrosia Fisciformis) Sponge

Denizlerimizde çeşitli türleri yanında deli sünger olarak bilinen türünde mikroskobik sokucu tüyler (spicuel)bulunmaktadır ki bunlarda zararlı bazı kimyasal maddeler vardır. Çıplak elle tutulduğunda kişide yanma ve kızarıklıklar meydana gelir.

Sünger balığı

DENİZ TIRTILI (Hermodcie Carunculata) Fireworm

Akdeniz, Ege ve yer yer Marmara'da görülen tırtıl güzel ve renkli görünümüyle bir çok dalgıç'ın canını yakmıştır. Dokunulduğu zaman vücudunu ve tüylerini kabartır, vücudunun etrafını saran ince kitinsi tüyler,kaktüs dikenleri gibi deriye batar,eldivenle dahi tutulmamasını öneririm. Tüylerin battığı bölgede yanma hissi orta derecede şişme, kabarma ve ara sıra metrotik (doku harabiyeti) alanlar ortaya çıkar. Kaşıntı, ağrı ve yerel bir his kaybı sık görülür. Batan dikenleri flasterle topladıktan sonra bölgeyi sulandırılmış amonyakla veya su ve alkol sürebilirsiniz.

Deniz tırtılı

DENİZ PİRELERİ (Sea flee)

Dünyanın bütün denizlerinde kumluk kıyılarda bulunurlar. Keskin ağızları ile hem balıklara hem de insanlara yapışabilirler. Pirelerin ısırığı ani ve keskin olup kanamalara yol açar. Isırılmış bölge oksijenli su ile temizlenip, antibiyotikli merhem sürülür.

Deniz piresi

AHTAPOT (Octopus vulgaris) Common Octopus

Yumuşakçaların kafadan bacaklılar sınıfının bir üyesi olan ahtapot türlerinden tropiklerde yaşayan bazı cinsleri zehirlidir. Kesinli kle insanlara zarar vermez. Ayrıca çıplak vücudu sardığında vantuzlar vücutta kızamık hastalığına yakalanmış gibi kızarıklar bırakır, bu kızarıklıklar, bir süre sonra geçer.

Ahtapot

MÜREN (Murena Helena) Moray Eel

Dalıcılara fizyonomik görüntüsü korkunç görünen müren gerçekten zararsız bir yaratıktır. Su altındaki solunum sırasında ağızlarını açıp kapamaları bu görünümü verir. Zehirsiz olan mürenlerin ağızlarında bulunan çok sayıdaki çeşitli bakterilerden dolayı ısırdığı yer mutlaka iltihaplanır ve kişiden kişiye farklı enfeksiyonlara yol açar. Mürenlerin olabileceği konuklardan uzak durup, müreni besleme girişiminden uzak durmalıdır. Birçok dalgıç, hesapsız hareketlerinin cezasını müren tarafından ısırılarak ödemişlerdir. Müren ısırmasında ısırılan kişiyi derhal hastaneye götürüp tetanoz aşısı yaptırın. Isırıktan hemen sonra yarayı oksijenli suyla yıkayıp iyice temizleyip antibiyotik merhemler sürün. Ayrıca doktor tavsiyesinde ağızdan yüksek doz antibiyotik alınmalıdır.

Müren balığı

KÖPEKBALIKLARI (Sharks of Agean)

Eğer tehlikeli cinsleri ayırmayı öğrenirseniz, gerektiğinde sudan çıkmakta gecikmezsiniz. Diğer en önemli konu saldırıdan önce gösterdikleri davranış şeklidir ki bu davranış görüldüğünde,suyu derhal terk etmelisiniz.

Köpekbalığı

MYGazete.com Özel

Bilge Ateş
Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünden başarıyla mezun oldu. Antalya Gazeteciler Cemiyeti Genç İletişimcileri Özendirme Yarışmasında birincilik aldı.
banner32
Anahtar Kelimeler:
AntalyaAdnan Büyük
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner343

banner324

banner174

banner242