banner302

banner265

banner292
banner228
11 Nisan 2020 Cumartesi 08:47
Antalya Myra Antik Kenti'nde virüsün ayak izleri

Çevik'in kaleme aldığı tarihi makelede Likya bölgesinde tarihte yaşanan salgın hastalıklara ışık tutuyor.

Yüzlerce bilimsel makale kaleme alan, kitaplar yazan Prof.Dr. Nevzat Çevik'in en son yazdığı Lykia Kitabı (2015) büyük ilgi görmüştü.

Nevzat Çevik, kaleme aldığı "Likya'nın Veba Yüzyılı" başlıklı makalede yokluk ve cahillik içinde yaşanan bütün olumsuzlukları anlatıyor. 

Nevzat Çevik'in makalesi Ulkemiz ve tüm dünyanın yeni tip Coronovirüs Covid-19 ile mücadele ettiği ve milyarlarca insanı etkisi altına alan bu ve benzer salgınların tarihine ışık tutuyor.

Sokaklarda fare ölüleriyle dolup taştığını söyleyen Prof.Dr. Çevik, "Yıl 543. Myralı Aziz Nikolaos... Öleli iki yüzyıl olmuştu. Likya’nın orta yerinde ve en parlak kenti Myra’da korkunç bir veba salgını başlamıştı.

Myra dağlığında kurduğu Manastırında yaşayan Sionlu Nikolaos, gelen yardım isteklerine baktıkça içini tarif edilmez bir çaresizlik duygusu sarıyordu. Veba yayıldıkça yayılıyor önü alınmaz bir felakete dönüşüyordu. Sahilden dağlara her gün daha kötü haberler geliyordu. Her tarafta fare ölüleri vardı. Fareler, Myra kenti sokaklarında hastalık yayan pireleri her yere ulaştırıyorlardı" diye anlattı.

"Andriake limanı ve depoları fare kaynıyordu" diyen Prof Dr. Çevik, "Dünyanın en güneşli kenti Myra’nın üzerine hiç olmadık kadar kara bulutlar çökmüştü. Her köşede ölümü bekleyen hastalıklı insanlar vardı.Hırpani giysilerinin içinden görünen elleri ve yüzlerinde korkunç kara lekeler, irinli yaralar vardı. Sokaklarda pislik içinde ölenleri kent dışına taşıyıp imha edecek kimseler dahi bulunamıyordu. Bir zamanlar neşeli sesler yükselen görkemli Myra sokaklarından artık sadece iniltiler ve yardım çığlıkları yükseliyordu. Myralı Nikolaos’un 14. yüzyılda kurduğu merkez kilisesinin elinden de bugünlerde hiçbir şey gelmiyordu artık. Evrensel Azizin mucizeleri freskolarda kalmış, bütün adaklar boşa gitmişti."

Aziz rüyasında görmüştü

Halkın sahilden dağa kaçtığını anlatan arkeolog Çevik, " Sion Manastırı'nın kapısında insan kuyrukları uzuyordu. Yardım istemeye, iyileşmek için dua istemeye gelmişlerdi. Manastırdaki odasından dışarıda biriken iniltili hasta kalabalıklarını kaygılı gözlerle izleyen Aziz çok üzgündü. Rüyasında vebanın gelişini görmüş ve hatta rüya sabahında uzun, uzun ilahiler okutmuştu. Sanki iblis karanlıkta gelecekmiş gibi akşam ve gece yarısı ilahileri de arttırılmıştı. Hem ibadethane hem de şifahane olan Manastırda artık sadece çaresizlik duaları okunuyordu.

Kale kadar korunaklı manastırın duvarlarını süsleyen freskolardaki İsa ve azizler veba illetine karşı umutla dua okumaya devam eden keşişleri izliyordu. Memleketi kötülüğe bulayan iblis her yandaydı. Bedenini ele geçiren kötü ruhtan kurtulmak için manastıra gelen keşişlerden Paulus da borcunu törenlerde ilahiler okuyarak ödüyordu. Aralıksız terennüm edilen Mezmurların, ilahilerin her bir cümlesi kilisenin muhteşem taş işçilikli duvarlarına çarparak çoğalsa da hastalık yayılmaya devam ediyordu. Galiba duyan yoktu" dedi.

Salgın deniz yoluyla geliyordu

Prof Dr. Çevik, "Çok uzun yıllar sürecek bir kara bela Likya’yı en parlak bölgesinden vurmuş ve hızla komşu kentlere yayılmaya başlamıştı. Hastalığın, Akdeniz’in en büyük limanı Andriake’ye gelen teknelerden taşındığı söyleniyordu. Her zaman telaşlı kalabalıklara alışkın olan Andriake limanı çok derin bir sessizliğe bürünmüştü. Halk karantina teknelerini konuşuyordu. Sionlu Nikolaos’un Demre’ye bakan dağlardaki manastırında yeterli yiyecek stokları varsa da aşağı tarafta halk açlıktan kırılmaya başlamıştı. Yiyecek ihtiyacı had safhadaydı. Depoları tahıl, un, şarap dolu olan Manastır halkı da Myra’ya yardım etmek için çok da istekli değildi. Korkuyorlardı. Sahildeki ölümlerin kendilerine de bulaşmasından korkuyorlardı.

Nikolaos’un kardeşi Artemas, yardım gezilerine çıkılmasını çok da istemese de Manastırın halk üzerindeki etkisinin ancak böyle artacağını da bildiğinden muhalefet etmiyordu. Nihayetinde halkın, dar zamanında yanında olanı unutmadığını biliyorlardı. Bu durum manastırda yaşayan 12 keşiş için de bir tartışma konusuydu. Vebanın hayatı esir aldığı bu zamanda bölgenin idaresi hepsini zorluyor ve manastırda tartışmalar çıkmasına yol açıyordu. Normal zamanlarda akşam dualarından sonra düzenledikleri eğlenceleri de artık yapmaz olmuşlardı" diye sözlerine devam etti.

Ekonomik sıkıntı had safhadaydı

Sionlu Nikolaos 'ın manastır yakınlarında bulunan kırsal alanlarda sık sık yolculuklar yaparak halkın ihtiyaçlarını karşıladığını anlatan Çevik, " Myra dağlığında yaptıkları hayvancılık, ormancılık ve tarım manastırı güçlenmesine ve halkın iyi yaşamasına yetmişti. Ancak, Veba salgını başlayınca, halkını hastalıktan korumak isteyen Sionlu Nikolaos Myra’ya ve diğer kıyı kentlerine ticaret yapılmasını yasaklamıştı. Bir yanı açlıktan ve hastalıktan kırılanları kurtarmak isterken diğer yanı da kendi halkını ateşe atmak istemiyordu. Kırsaldan şehre mal akışı durmuş ve büyük bir ekonomik durgunluk ve yokluk baş göstermişti. Myra Piskoposu bu durumdan Sionlu Nikolaos’u sorumlu tutmuştu. Sionlu Nikolaos, önderi olan Myra’lı Nikolaos’un halkını ihmal ediyordu. O ki bu pagan topraklara kendisinden 150 yıl önce Hıristiyanlığı getirmiş, Myra merkezinde ilk kiliseyi kurmuştu" diye de not düştü.

Prof. Dr. Çevik, o günleri işte şöyle anlattı:

"Vebanın yaşattığı zorlukların aslında kilise için bir görev ve bir fırsat olduğunu Nikolaos biliyordu. 6. yüzyılda eski pagan inançlara sahip olan, günahkâr ruhlar tarafından ele geçirilmiş insanlar hala vardı. Bunların bir an önce Hristiyan olmalarını sağlamak için vebanın kara çaresizliği iyi bir fırsattı. Nikoalos bu fırsatı kaçırmak da istemiyordu. Ama korku ağır basmıştı işte. İşe de yaramıştı, Sionlu Nikolaos vebaya rağmen 20 yıl daha yaşamıştı.
Neyse ki Sionlu Aziz’in kardeşlerinden biri, onun vitasını dikkatlice kaleme almış, sanki yüzyıllar sonra bu yaşadıklarının sadece bu kaynaktan öğrenileceğini bilmiş gibi her şeyi sürekli kaydetmişti.
Veba lanetinin neredeyse 200 yıl boyunca bölge halkının başından gitmez bir bela olacağını bilseydi belki de kendini bu kadar suçlu hissetmeyecekti. Bir virüs Likya’yı 200 yıl boyunca karanlığa gömmüş, uygarlık büyük bir mola vermişti…"


 

MYGazete.com Özel

Emel Gümüş
Meslek hayatına Antalya Yeni İleri Gazetesinde başladı. Daha sonra uzun yıllar Beyaz ve Fotospor Gazetelerinde görev yaptı.
banner32
Son Güncelleme: 11.04.2020 12:28
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
yavuz Ali Sakarya 2020-04-11 16:01:12

Nevzat Hoca, yine kendine yakışan ve çok üzerinde durulmayan, ama çok ta çarpıcı ve cororna virüs nedeniyle bugünlerde çok güncel bir konuyu ele alıp değerlendirmiş. Kalemine sağlık.

banner324

banner174

banner242

banner335